Pakistan’ın “savaşta test edilmiş” jetlerine talep artıyor

Pakistan’ın Hindistan ile yaşanan çatışmalar sonrası “savaşta test edilmiş” jetleri, İHA’ları ve silah sistemleri için 13 ülkeyle görüşmeler yürütülüyor. Kaynaklara göre 13 ülkeyle yürüttüğü temaslarda 6-8 görüşme ileri aşamada.

Pakistan savunma sanayii, geçen yıl Hindistan ile yaşanan çatışmalarda jetleri, insansız hava araçları ve füzelerinin “savaşta test edilmiş” unvanı kazanmasının ardından uluslararası pazarda son derece hareketli bir döneme girdi.

Savunma satışları hakkında bilgi sahibi üç Pakistanlı kaynağa göre, İslamabad yönetimi; Çin ile ortak üretilen JF-17 savaş uçakları, eğitim uçakları, insansız hava araçları ve çeşitli silah sistemlerini kapsayan anlaşmalar için 13 ülkeyle görüşmeler yürütüyor. Bu görüşmelerin altı ila sekizinin ileri aşamada olduğu belirtiliyor.

Pakistan ordusu ve savunma bakanlığı görüşmelere ilişkin ayrıntı paylaşmazken, Savunma Üretim Bakanı Raza Hayat Harraj, bazı ülkelerin jetler ve diğer askeri teçhizatlara ilgi gösterdiğini doğruladı.

İLGİLİ HABERLER:

“Görüşmeler sürüyor ancak baskılar var”

Analistler, Ukrayna’daki savaş ve Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle ülkelerin yeni tedarik zincirleri arayışına girdiğine dikkat çekiyor. Pakistan yapımı silah sistemlerinin, Mayıs ayında Hindistan ile yaşanan büyük hava çatışmalarında test edilmesinin ardından geçerli bir alternatif haline geldiği ifade ediliyor.

Söz konusu çatışmalarda Pakistan Hava Kuvvetleri, Çin yapımı J-10 savaş uçaklarıyla birlikte JF-17’leri kullanmıştı.

Bazı uzmanlar Pakistan’ın jeopolitik baskıları aşarak üretim kapasitesini artırıp artıramayacağı konusunda şüphelerini dile getirirken, Pakistan askeri ürünlerine ilginin arttığı konusunda genel bir fikir birliği olduğu vurgulandı.

Savunma Üretim Bakanı Harraj, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bu görüşmeler devam ediyor ancak uluslararası baskılar nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanabilir” dedi ve müzakerelerin tamamını “gizli” olarak nitelendirdi. Harraj ayrıca, hava kuvvetleri ekipmanları, mühimmat ve eğitim alanlarında da ilgi bulunduğunu belirtti.

JF-17’lerin fiyat avantajı öne çıkıyor

Harraj, Pakistan yapımı jetler ile ABD ve Avrupa menşeli muadilleri arasındaki fiyat farkına da dikkat çekti. Bazı Batılı uçakların teknolojik olarak daha gelişmiş olduğunu kabul eden Harraj, yaklaşık 30–40 milyon dolar seviyesindeki JF-17’lerin, Batılı alternatiflerin üç katından daha düşük maliyetli olduğunu vurguladı.

Kaynaklara göre, görüşmelere katılan ülkeler arasında Sudan, Suudi Arabistan, Endonezya, Fas, Etiyopya ve Nijerya yer alıyor. Ayrıca, Halife Hafter liderliğindeki doğu Libya yönetimiyle de temaslar yürütülüyor. Bangladeş ve Irak ile yapılan görüşmeler ise Pakistan ordusu tarafından daha önce kamuoyuna açıklanmıştı.

Potansiyel alıcıların büyük bölümünün Pakistan gibi Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu ülkelerden oluştuğu, bunların önemli bir kısmının Pakistan’ın tarihsel olarak güvenlik sağlayıcısı konumunda bulunduğu Orta Doğu ülkeleri olduğu kaydedildi.

Savunma satışları konusunda bilgilendirmeye devam eden emekli Hava Mareşali Asim Suleiman, alıcılar arasında üç Afrika ülkesinin daha sırada olduğunu söyledi.

Bangladeş ile kapsamlı anlaşma gündemde

Üç savunma kaynağına göre, en ileri aşamadaki görüşmeler arasında, 1971 iç savaşının ardından Pakistan’dan bağımsızlığını kazanan Bangladeş ile kapsamlı bir silah, savunma iş birliği ve istihbarat paylaşımı anlaşması bulunuyor.

Kaynak, bu görüşmelerin JF-17 Block III çok rollü savaş uçakları, MFI-17 Mushshak eğitim uçakları, Shahpar keşif ve saldırı İHA’ları, hava savunma sistemleri ve Mohafiz mayına dayanıklı zırhlı araçları kapsadığını aktardı.

Ancak uzmanlara göre önemli bir engel, Pakistan savunma sanayiinin bel kemiği olan JF-17’lerin üretiminin, eğitim uçakları ve İHA’lara yönelik artan taleple birlikte yeterince hızlı artırılıp artırılamayacağı.

Suleiman, ana fabrikadaki modernizasyon ve genişletme çalışmaları sayesinde 2027 sonuna kadar yıllık jet üretiminin iki katına çıkabileceğini, mevcut durumda yılda yaklaşık 20 uçak üretildiğini ifade etti.

Çin desteği ve özel sektör etkisi

Analistler, savunma sanayii üretimini artırmanın önünde büyük bir engel bulunmadığını ve Pekin’in desteğiyle Pakistan’ın birçok sorunu aşabileceğini belirtiyor.

King’s College London Güvenlik Çalışmaları Bölümü öğretim üyesi Andreas Krieg, Pakistan’ın
“esnek ve orta düzey bir savunma kapasitesi sağlayıcısı olarak giderek daha önemli hale geldiğini” söyledi.

Krieg, Pakistan’ın kuvvet eğitimi, danışmanlık, ortak tatbikatlar, deniz operasyonları desteği ve uygun maliyetli platformlar sunabildiğini belirterek, özellikle kırılgan Afrika ülkeleri için bu modelin Batı’ya kıyasla daha hızlı, daha az siyasi engelli ve daha ucuz olduğunu ifade etti.

Savunma sanayiindeki büyümeyi, özellikle insansız hava araçlarına odaklanan özel sektör ortaklıklarının da hızlandırdığı kaydedildi. Pakistan ordusunun da karargahının bulunduğu Rawalpindi’de faaliyet gösteren Sysverve Aerospace, yılda yüzlerce kamikaze ve keşif İHA’sı üreterek bunları öncelikle orduya tedarik ediyor.

Şirket müdürü Saad Mir, “Ordudaki eğilim doğal olarak özel sektörle iş birliğine doğru ilerliyor” dedi.

Türkiye detayı: Yeni savunma görüşmeleri gündemde

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nden (SIPRI) kıdemli silah transferi araştırmacısı Siemon Wezeman, JF-17 satışlarıyla ilgili görüşmelerin kaçının kesin anlaşmaya dönüşeceğinin belirsiz olduğunu söyledi. Wezeman, Çin’in bazı müşterilere yapılacak satışlara itiraz edebileceğini de ekledi.

Wezeman’a göre, Sudan ve Libya’ya yapılacak olası satışlar özellikle sorunlu görülüyor; zira Libya ve Sudan’ın Darfur bölgesi BM silah ambargosuna tabi.

Pakistan, Çin ile ilişkilerini yönetirken aynı zamanda Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki Orta Doğu gerilimi içinde denge kurmaya çalışıyor. İslamabad, Riyad ile karşılıklı savunma anlaşması imzaladı; Suudi Arabistan ve Türkiye’yi kapsayan başka bir savunma anlaşması da görüşülüyor, ancak bu sürece dair ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.